Leestijd: ~5 minuten

Katten chippen en registreren: hoe het werkt en waarom het zo belangrijk is

Een kat die vermist raakt en geen chip heeft, is vrijwel onvindbaar. Een kat met chip maar zonder registratie doet het nauwelijks beter. De combinatie van chippen en actuele registratie is de meest directe manier om een vermiste kat terug te brengen naar de eigenaar — en in Nederland is het voor katten die na 2016 zijn geregistreerd, verplicht.

Wat een chip is en hoe het werkt

Een microchip voor katten is een passieve transponder — een klein elektronisch onderdeel zonder batterij — ingekapseld in een cilinderje van biocompatibel glas, zo groot als een rijstkorrel. De chip bevat geen GPS-signaal en zendt zelf niets uit. Hij werkt uitsluitend wanneer een compatibele scanner er een radiofrequentie op richt: de chip absorbeert die energie en stuurt een uniek 15-cijferig nummer terug.

Meer hierover lees je in Kattenverzekering - Wat dekt het en is het de moeite waard.

De chip wordt ingespoten onder de huid achter de linkerschouder, op de schofthoogte. De injectie is vergelijkbaar met een gewone vaccinatie — een korte prik die de meeste katten nauwelijks opmerken. Verdoving is niet nodig, al kan het bij een bijzonder nerveuze kat worden gedaan tijdens een narcose voor een andere ingreep.

Het 15-cijferige chipnummer volgt de internationale ISO 11784/11785 standaard, waarmee het nummer uniek is en in alle EU-landen leesbaar is met compatibele scanners. Dierenartsen, asielen en gemeentelijke opvangcentra beschikken standaard over ISO-compatibele scanners.

Registratie: waarom het even cruciaal is als de chip zelf

Een chip zonder registratie is een nummerbord zonder naam in het kentekenregister. Het chipnummer zegt niets over wie de eigenaar is, totdat dat nummer is gekoppeld aan een naam en contactgegevens in een databank.

Goede voeding straalt van binnenuit — meer daarover in Taurine voor katten - Waarom het essentieel is.

In Nederland zijn meerdere databanken actief. De twee meest gebruikte zijn Petbase en LICG PetNL (via licg.nl). Wanneer een kat met chip wordt gevonden en gescand, zoeken asielen en dierenartsen het chipnummer op in deze databanken. Als het nummer gevonden wordt en de contactgegevens kloppen, kan de eigenaar direct worden gebeld.

De registratie is niet automatisch bij het chippen. Na de chip-injectie bij de dierenarts krijgt de eigenaar een formulier of code waarmee de registratie zelf wordt gedaan — online via de databank-website. Bij sommige dierenartspraktijken wordt de registratie direct afgehandeld als onderdeel van de chipservice; bij anderen is het de verantwoordelijkheid van de eigenaar. Vraag hier expliciet naar en verifieer na afloop dat het nummer daadwerkelijk geregistreerd staat.

De wettelijke verplichting in Nederland

Katten geboren en/of geregistreerd na 1 april 2016 zijn in Nederland verplicht te chippen en te registreren. Deze verplichting geldt voor katten die worden verkocht of weggegeven — fokkers, asielen en particulieren zijn verplicht dit voor overdracht te regelen. Een kat die na die datum wordt aangekocht of geadopteerd, hoort dus al een chip te hebben.

Lees voor meer context ook Camera voor thuis - Je kat in de gaten houden terwijl je weg bent.

De controle op naleving is in de praktijk beperkt. Er bestaat geen systeem dat automatisch controleert of elke kat een chip heeft. Maar bij opvang van een vermiste kat valt snel op of een chip ontbreekt — en een chip-loze kat die niet thuis kan worden gebracht, eindigt in een asiel of als "onbekende eigenaar" in het systeem.

Wanneer chippen: de juiste leeftijd

Kittens kunnen worden gechipped vanaf de leeftijd van acht weken. Veel dierenartsen koppelen het chippen aan de eerste vaccinatie-afspraak, zodat het in één consult kan. Sommige dierenartsen chippen standaard bij de castratie of sterilisatie om een extra handelingsmoment te benutten wanneer de kat toch onder narcose is.

Let hierbij op signalen die op een onderliggend probleem kunnen wijzen — zie Castreren of steriliseren - Wanneer en wat zijn de voordelen.

Er is geen medisch nadeel aan vroeg chippen. De chip is kleiner dan de naald waarmee hij wordt ingespoten, en de procedure is snel en veilig. De chip migreert soms licht vanuit de originele positie in de loop van maanden of jaren — dit is normaal en heeft geen invloed op de leesbaarheid.

Wat te doen bij een vermiste kat

Als de kat vermist raakt: controleer direct of de registratiegegevens in de databank actueel zijn — correct telefoonnummer, correct adres. Meld de vermissing bij Petbase (of het platform waarop je geregistreerd staat) als vermist: veel zoekers controleren actief of er gemelde vermissingen overeenkomen met een kat die ze hebben gevonden.

Wat je kat eet, zie je terug in vacht en huid; lees ook Gevaarlijk voedsel voor katten - Wat mag een kat absoluut niet eten?.

Meld ook bij de gemeente en plaatselijke asielen, en verstrek het chipnummer. Hang een aanmelding op bij lokale Facebook-groepen voor vermiste huisdieren, bij dierenartsen in de buurt en bij de lokale dierenambulance. Foto's van de kat met duidelijk zichtbare kenmerken verhogen de herkenbaarheid.

Veelgestelde vragen

Doet chippen pijn en heeft mijn kat er last van achteraf?

Het chippen zelf is vergelijkbaar met een vaccinatie-injectie: een korte, scherpe prik. De meeste katten reageren nauwelijks. Achteraf is er doorgaans geen enkel ongemak. Een kleine zwelling op de injectieplaats kan de eerste uren aanwezig zijn maar verdwijnt vanzelf. Ernstige bijwerkingen zijn uitzonderlijk zeldzaam bij de moderne biocompatibele glaskapsel.

Gerelateerde informatie vind je in Kattenhalsband met GPS - Veiligheid voor buitenkatten.

Mijn kat is al gechip maar ik weet niet of hij geregistreerd staat. Hoe controleer ik dat?

Scan het chipnummer via de dierenarts en zoek het vervolgens op via Petbase.nl of via de Europese chip-database EUROPETNET (europetnet.com). Als het nummer niet gevonden wordt, is de kat niet of in een andere databank geregistreerd. Registreer dan alsnog via Petbase of een equivalent platform.

Kan ik de chip laten verwijderen als ik de kat niet meer wil?

Chips worden in de praktijk vrijwel nooit verwijderd. Ze zijn ingekapseld in weefsel en chirurgische verwijdering brengt meer risico dan de chip zelf ooit geeft. Bij overdracht van een kat aan een nieuwe eigenaar wordt het chipnummer overgeschreven op de nieuwe eigenaar in de databank — de chip blijft zitten, de registratie wordt bijgewerkt.

Hoe actueel moet mijn registratie zijn?

Volledig actueel op elk moment. Telefoonnummers en adressen veranderen — en een kat die gevonden wordt, kan alleen teruggeven worden als de registratie klopt. Controleer minimaal één keer per jaar of de gegevens nog correct zijn, en update direct bij verhuizing of wijziging van telefoonnummer. De meeste registratieplatforms bieden gratis accountbeheer.

Is een chip verplicht voor reizen naar het buitenland?

Ja. Reizen naar andere EU-landen met een kat vereist een EU-huisdierpaspoort, en dat paspoort vereist op zijn beurt een geldige chip conform de ISO-standaard. Katten die worden meegenomen naar landen buiten de EU — met name het Verenigd Koninkrijk, Australië en Japan — moeten eveneens gechip zijn als eerste stap in de invoerprocedure, naast specifieke vaccinatie- en testvereisten voor die bestemmingen.